ANABİLİM DALI HAKKINDA
Su Hayvani Hastalıkları Anabilim Dalı, 2010 yılından bu yana kültür balıkları, akvaryum balıkları ve diğer sucul hayvanların sağlığı alanında eğitim-öğretim, araştırma ve sektörel iş birliği faaliyetlerini sürdüren bir birimdir. Anabilim dalının temel amacı; kültür ve akvaryum balıklarının anatomik ve fizyolojik özellikleri, yetiştiricilik şartlarındaki yaşam koşulları, balık refahı, numune alma ve balık muayenesi, hastalıkların tanı–tedavi–koruma prensipleri ile sucul hayvan yetiştiriciliği sektöründe kullanılan ilaç ve biyolojik ürünlerin rasyonel kullanımına hâkim, yetkin veteriner hekimler yetiştirmektir. Bu kapsamda balıklarda görülen viral, bakteriyel, fungal ve paraziter hastalıklar, metabolik bozukluklar, tümöral lezyonlar ve bu hastalıkların etiyoloji, epizootiyoloji, tanı, tedavi ve korunma yöntemleri hem teorik hem de uygulamalı olarak ele alınmaktadır.
Anabilim dalımızda lisans düzeyinde birer dönemi kapsayan “İktiyoloji”, “Sucul Hayvan Hastalıkları” ve “Sucul Hayvan Üretimi ve Biyoteknolojisi” dersleri aracılığıyla kültür balığı yetiştiriciliği ve balık hastalıklarına ilişkin temel bilgiler verilmektedir. Bu derslerde kazanılan teorik bilgiler, laboratuvar uygulamaları ve iş birliği protokolleri bulunan balık işletmelerinde yürütülen saha çalışmaları ile pekiştirilmektedir. Ayrıca 10. yarıyılda yürütülen Gıda İntörn Programı kapsamında verilen ders ve uygulamalarda, sucul hayvan üretim sektöründe halk sağlığı açısından önem taşıyan hastalıklar ve zoonozlar ile sucul hayvan işleme tesislerinde uygulanan hijyen ve gıda güvenliği sistemleri ele alınmaktadır.
Anabilim dalımızın eğitim modeli çok disiplinli bir yaklaşıma dayanmaktadır. Sucul hayvan hastalıkları alanında farmakoloji, patoloji, hayvan besleme ve beslenme hastalıkları, mikrobiyoloji, immünoloji, epidemiyoloji, moleküler genetik ve biyoinformatik gibi disiplinlerde kullanılan yöntemlere yönelik teorik dersler ile laboratuvar ve uygulama çalışmaları yürütülmektedir. Bu sayede öğrenciler; hastalık etkenlerinin izolasyonu ve tanımlanması, antimikrobiyal duyarlılık testleri, moleküler tanı yöntemleri, aşı geliştirme çalışmaları ve saha düzeyinde hastalık yönetimi gibi veteriner hekimliğinde kullanılan güncel yaklaşımları sucul hayvan sağlığı bağlamında uygulamalı olarak öğrenmektedir.
Anabilim Dalımızda kültür ve akvaryum balıkları hastalıkları ile sucul hayvanlarda gıda güvenliği ve halk sağlığına yönelik çok sayıda TÜBİTAK (1001, 1002, 1005, 2209-A, 3501), TAGEM, AB Horizon ve BAP projesi yürütülmekte; bu projeler kapsamında sektörün güncel sorunlarının çözümüne katkı sağlayan araştırmalar gerçekleştirilmektedir. Marmara Denizi’ndeki müsilaj olayının sucul hayvan sağlığı ve halk sağlığına etkileri, midyelerde patojen bakteriler ve antimikrobiyal direnç, akvaryum balıklarında ölümle seyreden bakteriyel hastalıklar, yeni bakteri türlerinin tanımlanması ile antimikrobiyal direnç mekanizmalarının ve epidemiyolojik eşik (ECOFF) değerlerinin belirlenmesi bu çalışmaların başlıca araştırma konularını oluşturmaktadır.
Anabilim dalımız kapsamında çok sayıda BAP ve TÜBİTAK 2209-A öğrenci projesi yürütülmekte; bu projeler aracılığıyla öğrencilerin aktif araştırma süreçlerine katılımı desteklenmekte ve lisans ile lisansüstü öğrencilere burs imkânı sağlanmaktadır. Öğrenciler, laboratuvar çalışmalarının yanı sıra balık işletmelerinde, halk akvaryumlarında ve doğal sularda gerçekleştirilen saha araştırmaları ile hem bilimsel hem de uygulamaya yönelik becerilerini geliştirmektedir. Ayrıca lisansüstü (yüksek lisans ve doktora) düzeyinde yürütülen dersler ve tez çalışmaları aracılığıyla alanında yetkin araştırmacıların yetiştirilmesine katkı sağlanmaktadır.
Anabilim dalımız kapsamında çok sayıda BAP ve TÜBİTAK 2209-A öğrenci projesi yürütülmekte, bu projeler aracılığıyla lisans ve lisansüstü öğrencilerine burs ve aktif araştırma yapma.
ÇALIŞMA ALANLARI
- Sucul hayvan hastalıkları (kültür balıkları, akvaryum balıkları ve diğer sucul omurgalı/omurgasızlar)
- Kültür ve akvaryum balıklarının bakteriyel, viral, paraziter ve fungal hastalıkları
- Akuatik mikrobiyoloji, yeni bakteri türlerinin (özellikle Pseudomonas, Flavobacterium, Aeromonas vb.) sistematik ve taksonomik olarak tanımlanması
- Balık aşıları, immünoprofilaksi ve aşı suşlarının seçimi (Vagococcus salmoninarum, Flavobacterium psychrophilum vb.)
- Moleküler tanı yöntemleri (PCR, Real-Time PCR, multiplex qPCR, MLST/MLSA ve diğer genom temelli tip belirleme yöntemleri)
- Genomik, pangenomik ve filogenomik analizler; sucul patojenlerin virülens ve adaptasyon mekanizmalarının aydınlatılması
- Transkriptomik yaklaşımlarla Aquatik Aeromonas suşlarının virülens mekanizmalarının araştırılması
- Antimikrobiyal direnç, epidemiyolojik cut-off (ECOFF) değerlerinin belirlenmesi, direnç genlerinin moleküler karakterizasyonu
- Tek Sağlık yaklaşımı çerçevesinde su ürünlerinde gıda güvenliği ve halk sağlığı (midyelerde E. coli, Vibrio türleri, STEC serotipleri, mikroplastik ve küf kontaminasyonu vb.)
- Balık refahı, yetiştirme koşulları, metabolik bozukluklar ve yağlı karaciğer gibi beslenme ile ilişkili hastalıklar
- Deneysel enfeksiyon modelleri, patogenez ve patolojik lezyonların değerlendirilmesi
- Sucul toksikoloji ve akuakültürde kullanılan kimyasalların balık sağlığı ve çevre üzerine etkileri
LABORATUVAR ALTYAPISI
- Sucul hayvan otopsi ve örnekleme ünitesi: Balık ve diğer sucul hayvanların nekropsisi, doku örneklemesi, balık refahı ve patolojik lezyonların makroskopik değerlendirilmesi için donanımlı altyapı.
- Mikrobiyoloji laboratuvarı: Bakteriyel etkenlerin izolasyonu ve tanımlanması için laminar akış kabinleri, inkübasyon sistemleri, soğuk depolama üniteleri ve referans/klinik suş koleksiyonları.
- Bakteriyel inkübasyon ve antimikrobiyal duyarlılık ünitesi: MIC ölçümleri, disk difüzyon testleri ve Vitek II gibi otomatize sistemler kullanılarak antimikrobiyal duyarlılık ve epidemiyolojik eşik değerlerinin belirlenmesi.
- Sterilizasyon ve besiyeri hazırlık ünitesi: Otoklav, etüv ve diğer sterilizasyon ekipmanları ile farklı bakteri gruplarına uygun selektif/diferansiyel besiyerlerinin hazırlanması.
- Moleküler genetik ve tanı ünitesi: DNA ekstraksiyon sistemleri, konvansiyonel PCR cihazları, Real-Time PCR sistemleri, multiplex qPCR analizlerine uygun altyapı ve jel elektroforez üniteleri.
- Protein analiz laboratuvarı: SDS-PAGE ve Western Blot cihazları ile bakteri ve balık dokularına ait protein/profil analizlerinin yapılabilmesi.
- MALDI-TOF MS mikrobiyal tanı laboratuvarı: Akuakültür işletmelerinde görülen bakteriyel etkenlerin hızlı ve güvenilir şekilde tanımlanmasına yönelik MALDI-TOF MS (Bruker) sistemi ve gökkuşağı alabalığı işletmelerine özgü yerel veri kütüphanesi.
- Biyoinformatik ve genomik analiz birimi: Tüm genom, pangenom, filogenomik ve transkriptomik verilerin analizine yönelik yüksek performanslı bilgisayar altyapısı ve ilgili yazılımlar; ulusal ve uluslararası dizileme merkezleri ile iş birliği imkânları.
- DNA ve kültür bankası: BAP destekli projeler kapsamında referans ve tip suşlar ile saha ve klinik örneklerden izole edilen bakterilerin uzun süreli muhafazasına yönelik kültür koleksiyonu ve DNA arşivi.
- Saha araştırmaları için taşınabilir altyapı: Balık işletmeleri, doğal su kaynakları ve su ürünleri işleme tesislerinde örnekleme yapılabilmesine imkân sağlayan portatif numune alma setleri, temel su kalite parametrelerinin ölçümüne yönelik cihazlar ve soğuk zincir ekipmanları.
http://www.tarim.gov.tr/TAGEM
